Toen ik een paar jaar geleden de stap naar het onderwijs maakte, werd me vrij snel duidelijk wat de stille kracht is van vrijwel alle leerkrachten in het basisonderwijs. Niet het salaris of de lekkere koffie, noch de gezellige collega’s. Het is de liefde voor de kinderen in je groep waar je het voor doet. Je wil dat het goed met ze gaat, dat ze verder komen in het leven. Dat is je intrinsieke motivatie, dat waar je dagelijks je best voor doet.
In de praktijk is het vermogen om liefdevol te handelen niet gelijk verdeeld. Als beginnend leerkracht vond ik dat veel collega’s een groter hart hadden voor de kinderen dan ik: ze waren vriendelijker, geduldiger en sensitiever. Ook aan de ontvangende kant is het niet gelijk verdeeld. Zo zullen veel leerkrachten ervaren dat ze voor het ene kind makkelijker geduld en vriendelijkheid op kunnen brengen dan voor het andere.
Moet je genoegen nemen met jouw vermogen (of onvermogen) tot liefdevol handelen? Is de mate die je kunt geven een vaststaand feit of kan dit groeien?
Ik denk van wel. Ik geloof er heilig in dat je de kwaliteiten van je eigen geest – of je hart, zo je wilt – actief kunt ontwikkelen, ook eentje zo fundamenteel als naastenliefde. Eén manier hiervoor, ons overgedragen vanuit het Boeddhisme, is Metta-meditatie.
Metta-meditatie
Metta is een term uit het Pali, de taal van de Boeddha, en betekent zoveel als liefdevolle vriendelijkheid. Een belangrijk kenmerk van Metta is dat het onvoorwaardelijke liefde betreft. Je straalt het uit, ongeacht de persoon of wat je ervoor terugkrijgt. Het is een kwaliteit die in ieder mens aanwezig is en die je actief kunt vergroten met meditatie: Metta-meditatie.
Er zijn veel verschillende manieren en recepten voor Metta-meditatie.
Als je er mee aan de slag wil moet je zelf onderzoeken welke manier het beste bij je past.
Ervaring met andere meditatievormen is handig maar geen must.
Ik geef hier een voorbeeld stappenplan dat geschikt is voor metta op je groep.
- Ga zitten in een ontspannen maar alerte houding. Neem wat tijd om een basisrust en concentratie op te bouwen.
- Probeer een warm gevoel op te wekken van geborgenheid en liefde. Dit kun je doen door aan iets donzigs en knuffeligs te denken. Denk aan een persoon of dier met wie je een warme relatie hebt, of aan een gezellige warme situatie die je je makkelijk voor de geest kunt halen.
- Zend deze warme gevoelens eerst naar jezelf. Dit kun je doen door het voor je geestesoog te
visualiseren
maar je kunt het ook verbaliseren met zinnetjes. Reciteer deze in jezelf:
- “dat ik gezond mag zijn”
- “dat ik vrij van gevaar mag zijn”
- “dat ik gelukkig mag zijn”
- De volgende stap is dat je de liefdevolle vriendelijkheid naar je groep gaat uitstralen.
Visualiseer jezelf hiertoe in je klaslokaal en loop de kinderen één voor één af. Begin bij de
kinderen voor wie je de Metta makkelijk kunt opbrengen en ga vervolgens naar de wat lastiger.
Reciteer weer:
- “dat jij gezond mag zijn”
- “dat jij vrij mag zijn van gevaar”
- “dat jij gelukkig mag zijn”
Afhankelijk van het aantal kinderen in je groep kan deze stap behoorlijk lang duren. Soms neem ik ze dan in groepjes of beperk met tot een kleiner aantal. Wanneer je merkt dat je het warme gevoel kwijt bent, dat je niets meer kunt uitstralen, kun je weer even terug naar stap 2 en het opnieuw proberen op te wekken.
Intenties uitspreken
Net als bij bidden of neurolinguïstisch programmeren (NLP) is deze vorm van meditatie gestoeld op self-talk: intenties uitspreken naar jezelf. Probeer bij het uitvoeren ervan deze intentie’s ook zo echt mogelijk te voelen: je wilt écht dat het goed gaat met het kind waarop je je Metta richt.
Dit kan best raar en moeilijk zijn, wanneer je een ander tegenstrijdig gevoel voelt opkomen bij het kind waarop je je richt. Je wens voelt dan onecht, niet gemeend. Negeer dat. De Boeddha wist het al: de geest neigt naar dat, waar het vaak mee bezig is. Als jij regelmatig een goede wens uitspreekt naar iemand, gaat je geest daar uiteindelijk in mee. Hier geldt: Fake it, until you become it.
Het werkt
Ik voer deze meditatie met name uit aan het begin van het schooljaar. Tijdens mijn ochtendmeditatie ‘doorloop’ ik het klaslokaal zoals in het stappenplan beschreven. Ik probeer me de naam en plek van ieder kind te herinneren en reciteer de goede intenties.
Wanneer ik dan een uurtje later op school bij de deur van het lokaal sta en de kinderen één voor één binnendruppelen, meen ik dat ik ze net iets blijer begroet. Wanneer een kind moeite heeft met de lesstof en ik leg het nog eens uit, meen ik net iets meer mijn best te doen. Wanneer een kind mij irriteert en ik wil het corrigeren, meen ik net iets meer mildheid te betrachten. Echt, het werkt en de kinderen voelen dat.